Hemoroid (halk arasında basur olarak bilinir), anüs çevresindeki ve rektumun alt bölümündeki kan damarlarının şişmesi ve genişlemesiyle oluşan bir durumdur. Aslında bu damarlar her sağlıklı insanda bulunur; ancak belirli nedenlerle aşırı büyüdüklerinde şikâyete yol açarlar.
Hemoroid, konumuna göre iki ana gruba ayrılır: dış hemoroid ve iç hemoroid. Bu iki tür arasındaki farkı anlamak; doğru tedaviyi seçmek ve gereksiz kaygıdan kaçınmak açısından büyük önem taşır.
- Dış Hemoroid Nedir?
- İç Hemoroid Belirtileri Nedir?
- Dış Hemoroid ile İç Hemoroid Arasındaki Temel Farklar
- Hemoroid Hangi Durumda Ameliyat Gerektirir?
- Hemoroidde Ameliyatsız Tedaviler Ne Zaman Yeterli Olur?
- Hemoroidde Ameliyat Kesinlikle Gerekli Olan Durumlar
- Hemoroid Ameliyatı Nasıl Yapılır?
- Hemoroid Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Dış Hemoroid Nedir?
Dış hemoroid, anüsün dışında ya da hemen kenarında oluşur. Cildin altındaki damarlar şiştiğinde görülebilir veya elle hissedilebilir bir şişlik meydana gelir.
Dış hemoroidin başlıca belirtileri şunlardır:
- Anüs çevresinde görünür şişlik veya topaklaşma
- Tuvaletten sonra ya da uzun süre oturduğunda artan ağrı ve yanma
- Kaşıntı ve rahatsızlık hissi
- Pıhtı oluşması durumunda (trombozlu dış hemoroid) ani ve şiddetli ağrı
- Hafif kanama (genellikle tuvalet kağıdında)
Dış hemoroid, sinir uçlarının yoğun olduğu bir bölgede bulunduğundan iç hemoroides kıyasla çok daha ağrılıdır.
İç Hemoroid Belirtileri Nedir?
İç hemoroid, rektumun iç kısmında, anüsün birkaç santimetre yukarısında gelişir. Bu bölgede ağrı siniri bulunmadığından iç hemoroid genellikle ağrısızdır; ancak kanama ve sarkma gibi belirtilerle kendini gösterebilir.
İç hemoroidin başlıca belirtileri şunlardır:
- Tuvalet sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kanama (kâsede ya da kağıtta)
- Ağırlık veya dolgunluk hissi
- İleri evrelerde anüsten dışarı sarkan doku (prolapsus)
- Mukus akıntısı ve kaşıntı
İç hemoroid, şiddetine göre 4 evreye ayrılır:
Evre | Tanım |
Evre 1 | Sadece kanama var, sarkma yok |
Evre 2 | Tuvalette sarkıyor, kendiliğinden geri giriyor |
Evre 3 | Sarkıyor, elle geri itilmesi gerekiyor |
Evre 4 | Kalıcı olarak dışarıda, geri girmiyor |
Dış Hemoroid ile İç Hemoroid Arasındaki Temel Farklar
Özellik | Dış Hemoroid | İç Hemoroid |
Konumu | Anüsün dışında | Rektumun içinde |
Ağrı | Genellikle ağrılı | Genellikle ağrısız |
Kanama | Az ya da yok | Parlak kırmızı, belirgin |
Görünürlük | Gözle görülebilir | Görülmez (muayene gerekir) |
Pıhtı riski | Yüksek (tromboz) | Düşük |
Sarkma | Yok | İleri evrelerde var |
Hemoroid Hangi Durumda Ameliyat Gerektirir?
Her hemoroid vakası ameliyat gerektirmez. Tedavi, hemoroidin türüne, evresine ve şikâyetlerin şiddetine göre belirlenir.
Hemoroidde Ameliyatsız Tedaviler Ne Zaman Yeterli Olur?
Evre 1–2 iç hemoroid ve hafif dış hemoroid vakalarında çoğunlukla ameliyatsız yöntemler başarılıdır:
- Yaşam tarzı değişiklikleri: Lifli beslenme, bol su tüketimi, tuvalette ıkınmaktan kaçınma
- Topikal kremler ve fitil: Şişlik ve kaşıntıyı geçici olarak hafifletir
- Lastik bant ligasyonu: İç hemoroide kan akışını keserek küçülmesini sağlar
- Skleroterapi: Hemoroidi küçülten madde enjeksiyonu
- Kızılötesi koagülasyon: Isı ile hemoroidin küçültülmesi
Hemoroidde Ameliyat Kesinlikle Gerekli Olan Durumlar
Aşağıdaki durumlarda cerrahi müdahale kaçınılmaz hale gelir:
İç hemoroidde:
- Evre 3 ve Evre 4 hemoroid (kalıcı sarkma)
- Diğer tedavilere yanıt vermeyen tekrarlayan kanama
- Büyük ve semptomatik kombine hemoroid
Dış hemoroidde:
- Trombozlu (pıhtılı) dış hemoroid — özellikle ilk 72 saat içinde şiddetli ağrı varsa cerrahi drenaj uygulanabilir
- Deri kıvrımları (skin tag) oluşturarak hijyen sorunu yaratan vakalar
- İlaç tedavisine yanıt vermeyen kronik ağrı
Hemoroid Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Günümüzde en sık uygulanan yöntemler şunlardır:
- Klasik hemoroidektomi: Hemoroid dokusunun cerrahi olarak tamamen çıkarılması. Evre 3–4 vakalar için altın standarttır.
- Stapler hemoroidopeksi (PPH): Hemoroid dokusunu çıkarmak yerine yukarı çekerek sabitleyen kapalı yöntem. İyileşme süresi daha kısadır.
- LigaSure hemoroidektomi: Daha az kanama ve ağrıyla doku bağlayan modern cerrahi yöntem.
Hemoroid Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Hafif vakalar (Evre 1), yaşam tarzı değişiklikleriyle birkaç haftada düzelebilir. Ancak ileri evre veya tekrarlayan vakalar kendiliğinden iyileşmez; mutlaka uzman değerlendirmesi gerektirir. Hayır. Anal fissür, anüs kanalında oluşan bir çatlaktır. Dış hemoroid ise şişmiş bir damardır. İkisi birlikte de görülebilir, ancak ayrı iki durumdur. Hemoroid kanser değildir ve kansere dönüşmez. Ancak rektum kanseri de kanama yapabileceğinden, rektal kanamanın mutlaka bir uzman tarafından değerlendirilmesi önemlidir. Yönteme göre değişmekle birlikte klasik hemoroidektomide tam iyileşme genellikle 3–6 haftada tamamlanır. Bu süreçte ağrı kesici, lif açısından zengin beslenme ve sitz banyosu (ılık su banyosu) önerilir.Hemoroid kendi kendine geçer mi?
Dış hemoroid ile anal fissür aynı şey midir?
Hemoroid kansere dönüşür mü?
Hemoroid ameliyatı sonrası iyileşme ne kadar sürer?
