Kolon Polipleri

Kolon polipleri, kalın bağırsağın iç yüzeyinden gelişen doku oluşumlarıdır. Poliplerin büyük bölümü başlangıçta iyi huyludur ve herhangi bir belirti vermez. Ancak bazı polip türleri zaman içinde hücresel değişiklikler geçirerek kolon kanserinin öncüsü haline gelebilir. Bu nedenle kolon polibinin saptanması, uygun şekilde çıkarılması ve patoloji sonucuna göre takip edilmesi kolorektal kanserden korunma açısından önem taşır.

Her kolon polibi kansere dönüşmez. Kanser açısından risk; polibin türüne, büyüklüğüne, sayısına, patolojik özelliklerine ve displazi adı verilen hücresel değişikliklerin bulunup bulunmamasına göre değişir. Adenomatöz polipler ve bazı serrated polip türleri kanser gelişimi açısından daha fazla önem taşırken bazı küçük hiperplastik poliplerde risk oldukça düşüktür.

Kolon poliplerinin önemli bir bölümü kolonoskopi sırasında tesadüfen tespit edilir. Uygun polipler aynı işlem sırasında çıkarılabilir ve patolojik incelemeye gönderilebilir. Böylece yalnızca mevcut polip değerlendirilmez, ileride yapılacak kontrol kolonoskopisinin zamanı da polip patoloji sonucu dikkate alınarak belirlenebilir.

Kolon Polipleri Nedir?

Kolon polipleri, kalın bağırsağın iç yüzeyini örten tabakadan dışarı doğru gelişen küçük veya büyük doku çıkıntılarıdır. Halk arasında bağırsak polipi veya kalın bağırsak polibi olarak da ifade edilebilir. Tek bir polip bulunabileceği gibi kolonun farklı bölgelerinde birden fazla polip de görülebilir.

Poliplerin görünümü birbirinden farklı olabilir. Bazıları ince bir sapla bağırsak duvarına bağlıdır. Bazıları ise daha geniş bir tabana sahiptir ve yüzeye yayılmış şekilde görülebilir. Özellikle düz veya çok hafif kabarık olan bazı lezyonların kolonoskopi sırasında fark edilmesi daha fazla dikkat gerektirebilir.

Kolon polip çeşitleri yalnızca görüntülerine göre sınıflandırılmaz. Asıl önemli sınıflandırma, polibin mikroskop altında yapılan patolojik incelemesiyle ortaya çıkar. Adenomatöz polipler, hiperplastik polipler ve serrated polipler sık karşılaşılan gruplar arasındadır.

Adenomlar tubular, tubulovillous veya villous özellik gösterebilir. Sessile serrated lezyonlar ve traditional serrated adenomlar da kolorektal kanser gelişimi açısından önem taşıyabilen kolon polipleri çeşitleri arasındadır. Bu nedenle kolonoskopide görülen bir polibin yalnızca büyüklüğüne veya görüntüsüne bakarak kesin niteliğini söylemek her zaman mümkün değildir.

Kolon Polipleri Neden Oluşur?

Kolon polipleri, bağırsak yüzeyindeki hücrelerin normal büyüme ve yenilenme düzeninin değişmesi sonucunda gelişir. Bu değişikliğin arkasında tek bir neden bulunmaz. Yaş, genetik yatkınlık, yaşam tarzı ve bağırsak dokusundaki hücresel değişiklikler birlikte rol oynayabilir.

Polip oluşumunu etkileyen faktörler arasında ileri yaş, daha önce kolon polibi bulunması, ailede kolon kanseri veya ileri özellik taşıyan polip öyküsü, sigara kullanımı, obezite ve fiziksel hareketsizlik sayılabilir. Bazı kalıtsal sendromlarda ise çok sayıda polip gelişme eğilimi bulunabilir.

Kolon polipleri ve beslenme arasındaki ilişki de araştırılan konulardan biridir. Liften fakir, işlenmiş et ve kırmızı et ağırlıklı beslenme biçimlerinin kolorektal kanser riskiyle ilişkili olabileceği bilinmektedir. Ancak kolon polipleri neden olur sorusunu yalnızca tek bir besin veya beslenme alışkanlığıyla açıklamak doğru değildir.

Sağlıklı vücut ağırlığının korunması, fiziksel aktivite, dengeli beslenme ve sigaradan uzak durulması genel kolorektal sağlık açısından önemlidir. Bununla birlikte kolon poliplerinde beslenme düzenlenmiş olsa bile gerekli tarama ve takip kolonoskopilerinin yerine geçmez.

Kolon Polipleri Kalıtsal mıdır?

Kolon poliplerinin tamamı kalıtsal değildir. Ancak aile öyküsü kişinin riskini etkileyebilir. Özellikle birinci derece akrabalarda kolon kanseri veya ileri özellik gösteren adenomatöz polip öyküsünün bulunması, kişisel tarama planının farklılaştırılmasını gerektirebilir.

Ailede kolon kanseri kolonoskopi zamanlaması değerlendirilirken kanserin hangi akrabada görüldüğü ve tanı yaşı önemlidir. Bazı kişilerde ortalama risk grubuna göre daha erken yaşta tarama başlanması veya daha sık kolonoskopi yapılması gerekebilir.

Çok sayıda polibin genç yaşta ortaya çıkması veya ailede birden fazla kişide kolorektal kanser bulunması durumunda kalıtsal polipozis sendromları ve diğer genetik yatkınlıklar da değerlendirmeye alınabilir.

Kolon Polipleri Belirtileri Nelerdir?

Kolon poliplerinin çoğu herhangi bir belirti oluşturmaz. Bu nedenle kişi kendisini tamamen sağlıklı hissederken yapılan kolon kanseri taraması sırasında polip tespit edilebilir.

Belirti ortaya çıktığında görülebilecek durumlar arasında şunlar bulunabilir:

  • Makattan kanama veya dışkıda kan görülmesi
  • Dışkıda gizli kan saptanması
  • Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
  • Uzun süren kabızlık veya ishal
  • Büyük poliplerde bağırsak geçişiyle ilişkili yakınmalar
  • Kronik gizli kanamaya bağlı demir eksikliği veya kansızlık

Bu yakınmalar yalnızca kolon polibine özgü değildir. Hemoroid, anal fissür, inflamatuvar bağırsak hastalıkları ve kolon kanseri gibi farklı durumlarda da görülebilir. Özellikle açıklanamayan dışkıda kan, bağırsak alışkanlıklarında kalıcı değişiklik veya kansızlık bulunması durumunda nedenin araştırılması önemlidir.

Polipler Genellikle Neden Belirti Vermez?

Birçok kolon polibi bağırsak boşluğunu daraltacak veya belirgin kanamaya neden olacak kadar büyük değildir. Kolonun iç yüzeyinde yavaş geliştiği için kişi polibin varlığını uzun süre fark etmeyebilir.

Bu durum kolon kanseri taramasının önemini artırır. Taramanın temel amacı yalnızca bağırsak kanseri belirtileri ortaya çıktıktan sonra kanser bulmak değildir. Belirti vermeyen kanser öncüsü polipleri saptamak ve uygun olanları kansere dönüşmeden çıkarmak da taramanın temel amaçlarından biridir.

Kolon Polipleri Kansere Dönüşür mü?

Bazı kolon polipleri kansere dönüşebilir ancak her polip kanserleşmez. Kolon polibi kansere dönüşür mü sorusunun yanıtı polibin patolojik türüne ve taşıdığı risk özelliklerine bağlıdır.

Adenomatöz polipler kolorektal kanserin önemli öncü lezyonları arasındadır. Polibin büyüklüğünün artması, villous özellik taşıması veya ileri derecede displazi bulunması kanserleşme potansiyeli açısından daha fazla önem taşır. Serrated polip grubundaki bazı lezyonlar da farklı bir biyolojik yol üzerinden kolon kanseri gelişimiyle ilişkili olabilir.

Polip TürüGenel ÖzellikKanser Riski Açısından Önemi
Küçük Hiperplastik PolipSıklıkla rektum ve sigmoid bölgede görülürÇoğunda risk düşüktür
Adenomatöz PolipSık görülen neoplastik polip grubudurBazı adenomlar zamanla kansere ilerleyebilir
Sessile Serrated LezyonGenellikle yassı veya geniş tabanlı olabilirÖzellikle büyük veya displazili olanlar önemlidir
Traditional Serrated AdenomDaha az sık görülürKanser öncüsü kabul edilen lezyonlardandır

Kolon polipi kansere neden olur mu sorusuna verilecek en doğru cevap bu nedenle polip türünün bilinmesine bağlıdır. Kolonoskopide polibin alınması ve polip patolojisi sonucunun değerlendirilmesi bu ayrımın yapılmasını sağlar.

Ekrandaki kalın bağırsak görüntüsünün büyüteçle incelenmesi; kolonoskopi

Kolon Polipleri Nasıl Tespit Edilir?

Kolon polipi teşhisi için en önemli yöntemlerden biri kolonoskopidir. Kolonoskopi sırasında kalın bağırsağın iç yüzeyi doğrudan görüntülenebilir, polipler tespit edilebilir ve uygun olanlar aynı işlem sırasında çıkarılabilir.

Dışkıda gizli kan testleri gibi kolon kanseri taramasında kullanılan diğer yöntemler doğrudan polip görüntüsü sağlamaz. Bu testlerde anormal sonuç elde edildiğinde kolonoskopi yapılması gerekebilir.

Kolonoskopinin önemli avantajı tanı ve tedavinin aynı işlem sırasında gerçekleştirilebilmesidir. Kolon polipi görüntüsü değerlendirildikten sonra polibin boyutu, şekli ve bulunduğu bölgeye göre çıkarma yöntemi belirlenebilir.

Kolonoskopi Ne Sıklıkla Yaptırılmalı?

Kolonoskopi ne sıklıkla yapılmalı sorusunun herkese uyan tek bir cevabı yoktur. Daha önce polip saptanmamış ortalama riskli bir kişide tarama aralığı ile polip çıkarılmış bir kişinin takip süresi aynı değildir.

Ortalama risk grubunda güncel birçok kılavuz kolorektal kanser taramasının 45 yaş civarında başlamasını önermektedir. Tarama amacıyla yapılan kaliteli bir kolonoskopi tamamen normalse ve ek risk faktörü yoksa sonraki kolonoskopi çoğu durumda uzun bir aradan sonra planlanabilir.

Daha önce polip çıkarılmışsa kontrol süresi şu özelliklere göre belirlenir:

  • Poliplerin sayısı
  • Poliplerin büyüklüğü
  • Adenom veya serrated lezyon olması
  • Displazi bulunup bulunmaması
  • Polibin tamamen çıkarılıp çıkarılmadığı
  • Kolonoskopinin ve bağırsak temizliğinin kalitesi
  • Kişisel ve ailesel kolon kanseri öyküsü

Bu nedenle polip sonrası kolonoskopi için bir hastaya verilen takip süresi başka bir hasta için uygun olmayabilir. Kolon poliplerinde takip kişisel risk değerlendirmesine göre planlanmalıdır.

Kolon Polipleri Nasıl Tedavi Edilir?

Kolon poliplerinin temel tedavisi, uygun poliplerin endoskopik yöntemlerle çıkarılmasıdır. Küçük ve teknik olarak uygun poliplerin büyük bölümü kolonoskopi sırasında alınabilir. Böylece polip ortadan kaldırılır ve çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir.

Her kolon polipi ameliyat gerektirmez. Cerrahi tedavi daha çok endoskopik olarak güvenli biçimde çıkarılamayan çok büyük veya karmaşık lezyonlarda ya da polip içinde invaziv kanser saptandığında gündeme gelebilir. Tedavi kararı polibin büyüklüğü, bulunduğu bölge, derinliği ve patoloji sonucuna göre verilir.

Kolon Polipleri Hangi Risk Faktörleriyle İlişkilidir?

Kolon polibi risk faktörleri kişinin polip geliştirme ihtimalini etkileyebilir ancak risk faktörü bulunması mutlaka polip gelişeceği anlamına gelmez.

Yaşın ilerlemesi, daha önce polip saptanmış olması, kolon kanseri aile öyküsü, bazı kalıtsal sendromlar, sigara kullanımı, obezite ve düşük fiziksel aktivite önemli faktörler arasında değerlendirilir. Bazı kronik inflamatuvar bağırsak hastalıklarında da kolorektal kanser riski farklı şekilde ele alınır.

Karın önünde tutulan polipli kalın bağırsak modeli

Kolon Polipleri Kimlerde Daha Sık Görülür?

Kalın bağırsak polipleri yaş ilerledikçe daha sık görülür. Daha önce kolon polibi çıkarılmış kişilerde yeni polip gelişme olasılığı da polip öyküsü olmayan kişilere göre daha yüksek olabilir.

Ailede kolon kanseri veya ileri adenom bulunması da önem taşır. Kolon kanseri aile öyküsü olan kişilerin tarama başlangıç zamanı ve yöntemi kişisel risk özelliklerine göre belirlenmelidir.

Kolon Polipleri Kolonoskopide Nasıl Görünür?

Kolon polipleri kolonoskopide farklı şekillerde görülebilir. Bazıları mantar benzeri saplı bir yapı gösterirken bazıları geniş tabanlıdır. Serrated polip gibi bazı lezyonlar daha yassı olabilir ve bağırsak yüzeyiyle renk açısından benzerlik gösterebilir.

Polibin kolonoskopik görünümü hekime önemli bilgiler sağlar ancak kesin tanı patolojik değerlendirme sonucunda konur. Bu nedenle yalnızca kolon polipi görüntüsü üzerinden polibin kanserleşme potansiyeli kesin olarak belirlenemez.

Kolonoskopi Sırasında Polip Alınır mı?

Evet. Uygun kolon poliplerinin büyük bölümü kolonoskopi sırasında alınabilir. Polibin boyutuna ve yapısına göre biyopsi forsepsi, snare adı verilen halka şeklindeki araçlar veya daha ileri endoskopik çıkarma teknikleri kullanılabilir.

Polip çok büyükse, zor bir anatomik bölgede bulunuyorsa veya derin invazyon şüphesi taşıyorsa işlem planı değişebilir. Böyle durumlarda ileri endoskopik yöntemler veya cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Kolon Polibi Alınması Nasıl Yapılır?

Kolon polibi alınması çoğunlukla kolonoskopi sırasında gerçekleştirilir. Küçük polipler uygun endoskopik araçlarla doğrudan çıkarılabilir. Daha büyük veya geniş tabanlı poliplerde farklı polipektomi teknikleri kullanılabilir.

Çıkarılan doku laboratuvara gönderilir ve mikroskop altında incelenir. Kolon polipi biyopsisi veya tamamen çıkarılan polibin patolojik değerlendirmesi sonucunda polibin tipi, displazi durumu ve gerekirse kanser hücresi bulunup bulunmadığı belirlenir.

Kolon polipi patoloji sonucu, sonraki tedavi ve takip kararının en önemli parçalarından biridir. Polip tamamen çıkarılmış ve düşük riskli özelliklere sahipse yalnızca takip yeterli olabilir. İleri özellikler veya kanser saptanması halinde ek değerlendirme gerekebilir.

Kolon Polipleri Alındıktan Sonra Tekrarlar mı?

Evet, kolon polipleri alındıktan sonra yeniden polip gelişebilir. Bu her zaman çıkarılan polibin aynı yerde tekrar büyüdüğü anlamına gelmez. Kolonun başka bir bölgesinde yeni polip oluşabilir.

Kolon polipi tekrarlar mı sorusunda kişinin başlangıçtaki polip sayısı ve türü önemlidir. Çok sayıda veya ileri özellikli adenomu bulunan kişilerde takip ihtiyacı farklı olabilir.

Bu nedenle bağırsak polipi alınması işlemi sonrasında polip patoloji sonucu saklanmalı ve önerilen kolon polipi kontrolü aksatılmamalıdır.

Kolonoskopi sırasında bağırsak duvarındaki polipin endoskopla görüntülenmesi

Kolon Polipleri Alındıktan Sonra Kontrol Kolonoskopisi Ne Zaman Yapılır?

Kolonoskopi sonrası takip süresi patoloji sonucuna göre belirlenir. Az sayıda, küçük ve düşük riskli adenom bulunan kişilerde kontrol aralığı daha uzun olabilir. Çok sayıda polip, büyük adenom, ileri displazi veya bazı serrated lezyonlar bulunduğunda daha kısa sürede kontrol gerekebilir.

Bazı büyük poliplerin parça parça çıkarılması halinde polibin tamamen temizlendiğinden emin olmak amacıyla daha erken kontrol planlanabilir.

Bu nedenle polip sonrası kolonoskopi tarihi yalnızca polibin çıkarıldığı güne göre değil, polibin sayısı, büyüklüğü, patolojik tipi ve çıkarılma yöntemine göre belirlenmelidir.

Kolon Polipleri İle Kolon Kanseri Arasındaki Fark Nedir?

Kolon polibi ile kolon kanseri aynı durum değildir. Polip, kolonun iç yüzeyinden gelişen bir doku oluşumudur ve çoğu polip saptandığı anda kanser değildir. Kolon kanserinde ise hücreler kontrolsüz çoğalma ve çevre dokulara yayılma özelliği kazanmıştır.

Bazı polipler yıllar içinde aşamalı hücresel değişiklikler geçirerek kansere ilerleyebilir. Bu süreç kolon kanseri önleme açısından önemli bir fırsat oluşturur. Kolonoskopi ile kolon kanseri taraması sırasında kanser öncüsü poliplerin bulunup çıkarılması, gelecekteki kolorektal kanser riskinin azaltılmasına katkıda bulunabilir.

Kolon kanseri erken teşhis edildiğinde tedavi seçenekleri ve hastalığın seyri açısından önemli avantajlar sağlanabilir. Bu nedenle kolon kanseri belirtileri ortaya çıkmasını beklemek yerine kişinin yaşına, aile öyküsüne ve polip geçmişine uygun tarama programının belirlenmesi önemlidir.

Makattan kanama, dışkıda kan, açıklanamayan kansızlık, kalıcı bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, yeni gelişen kabızlık ve ishal dönemleri veya açıklanamayan kilo kaybı gibi bulgular polip dışında kolorektal kanser dahil farklı nedenlerle ilişkili olabilir. Bu yakınmaların bulunması durumunda nedenin değerlendirilmesi gerekir.

İzmir'de kolon tedavisi veya kolon polipleri nedeniyle değerlendirme yapılırken yalnızca polibin varlığı değil; kolonoskopi bulguları, polip patoloji sonucu, aile öyküsü ve daha önceki kolonoskopiler birlikte ele alınır. Takip planının kişiye özel belirlenmesi, gereksiz sık kolonoskopiden kaçınırken riskli lezyonların zamanında kontrol edilmesine yardımcı olur.

Kaynaklar

Kolon Polipleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Küçük Kolon Polipleri Tehlikeli midir?

Küçük kolon poliplerinin tamamı tehlikeli değildir. Risk değerlendirmesinde büyüklüğün yanında polibin patolojik tipi ve hücresel özellikleri de önemlidir.
 

Kolon Polibi Alınırken Ağrı Hissedilir mi?

Kolon polibinin çıkarılması genellikle kolonoskopi sırasında gerçekleştirilir. Kolonun iç yüzeyindeki polipektomi işleminin kendisi çoğunlukla keskin bir ağrı şeklinde hissedilmez.
 

Kolon Polibi Çıktığında Kanser Olduğu Anlamına mı Gelir?

Hayır. Kolon poliplerinin önemli bir bölümü iyi huyludur. Polibin kesin niteliği patolojik inceleme sonucunda belirlenir.
 

Polip Patoloji Sonucu Neden Önemlidir?

Polip patoloji sonucu polibin türünü, displazi durumunu ve kanser hücresi bulunup bulunmadığını gösterir. Sonraki kolonoskopi zamanı da büyük ölçüde bu sonuca göre planlanır.
 

Dışkıda Gizli Kan Polip Nedeniyle Pozitif Çıkabilir mi?

Evet, bazı kolon polipleri gizli kanamaya neden olabilir. Ancak dışkıda gizli kan pozitifliği farklı bağırsak hastalıklarında da görülebileceği için sonucun nedeni ayrıca araştırılmalıdır.
 

Kolon Polipleri Beslenmeyle Yok Olur mu?

Hayır. Mevcut bir kolon polibinin yalnızca beslenme değişikliğiyle ortadan kalkması beklenmez. Uygun polipler çoğunlukla endoskopik yöntemlerle çıkarılır.
 

Kolon Polipi Alındıktan Sonra Kanser Riski Biter mi?

Polibin çıkarılması o lezyonla ilişkili riski azaltır ancak ileride yeni polip gelişmeyeceğini garanti etmez. Bu nedenle patoloji sonucuna göre önerilen kontrol kolonoskopisinin yapılması önemlidir.
 

Bu sayfada yer alan tüm haber ve içeriklerde belirtilen cerrahi veya girişimsel işlemlerin sonuçları kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Herhangi bir işleme karar vermeden önce, hekiminizden kapsamlı ve kişisel bir tıbbi değerlendirme almanız tavsiye edilir.
Op. Dr. Berkhan Savaşçın
Genel Cerrahi Uzmanı

Berkhan SAVAŞÇIN

Fıtık • Sindirim Sistemi Hastalıkları • Kanser Cerrahisi • Anal Hastalıklar

Apandisit

Apandisit

Karnın sağ alt bölümünde apandis (apendiks) denen kalın bağırsağın uzantısı bulunur. Solucan şeklinde ve hareket kabiliyeti olan apandisin i...

Kolon Kanseri Nedenleri

Kolon Kanseri Nedenleri

Kolon kanseri, günümüzde hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde en sık görülen kanser türlerinden biridir. ...

Kalın Bağırsak Kanamaları

Kalın Bağırsak Kanamaları

Bugün sizlere toplumda sıklıkla karşılaştığımız bir bulgudan, makattan kanamalardan bahsediyoruz. Bu kanama nedenleri çok farklı olmakla ber...