Makatta Şişlik Neden Olur?

Makatta şişlik en sık hemoroid, tromboze hemoroid, perianal apse veya anal fistül gibi anal kanalı etkileyen sorunlarla ilişkili olabilir. Şişliğin ağrılı veya ağrısız olması, aniden ortaya çıkması, sert ya da yumuşak hissedilmesi ve beraberinde kanama, akıntı, kızarıklık veya ateş bulunması olası neden konusunda önemli bilgiler verir. Dış hemoroidlerde makat çevresinde sert ve hassas bir şişlik oluşabilirken, perianal apsede giderek artan ağrı ve irin birikimine bağlı belirgin bir şişlik görülebilir.

Makatta ele gelen her şişliği hemoroid olarak değerlendirmek doğru değildir. Anal fistül, cilt katlantıları, enfeksiyonlar ve daha seyrek görülen farklı makat hastalıkları da benzer bir görünüm oluşturabilir. Özellikle şişlik yeni ortaya çıkmışsa, büyüyorsa veya uzun süredir kaybolmuyorsa nedeninin belirlenmesi önemlidir.

Makatta Şişlik Sebepleri Nelerdir?

Makatta şişlik, makatın çevresindeki damarların genişlemesi, dokularda enfeksiyon gelişmesi, irin birikmesi veya anal kanal çevresinde farklı oluşumların ortaya çıkması nedeniyle görülebilir. En sık karşılaşılan nedenlerden biri dış hemoroiddir. Dış hemoroidler Anal Kanal deri altında oluşur ve sert veya hassas bir kitle şeklinde fark edilebilir.

Perianal apse ise Anal Kanal bezlerden birinin tıkanıp enfekte olması sonucunda gelişebilir. Biriken irin makat kenarında ağrılı ve hassas bir şişlik oluşturabilir. Anal fistüller çoğunlukla daha önce gelişmiş bir anal apseyle bağlantılıdır ve şişlik, kızarıklık, ağrı veya tekrarlayan akıntı oluşturabilir.

Şişliğin özellikleri olası nedeni ayırt etmeye yardımcı olabilir:

Bu özellikler tanı koydurmaz. Aynı belirti farklı makat hastalıklarında görülebileceği için şişliğin görünümü, süresi ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilir.

Tromboze Hemoroid Nasıl Anlaşılır?

Tromboze hemoroid, dış hemoroidin içerisinde kan pıhtısı oluşmasıyla ortaya çıkar. Genellikle makat çevresinde aniden fark edilen, belirgin derecede ağrılı ve sert bir şişliğe neden olur. Şişlik koyu kırmızı, mor veya mavimsi bir görünüm alabilir.

Ağrı özellikle otururken, yürürken ve dışkılama sırasında artabilir. Normal dış hemoroidde de ağrı ve hassasiyet gelişebilse de tromboz oluştuğunda ağrı daha ani ve yoğun olabilir. Şişliğin büyüklüğü ve oluşturduğu rahatsızlık kişiden kişiye değişir.

Makat çevresinde aniden gelişen çok ağrılı bir kitle hem tromboze hemoroid hem de apse gibi farklı durumlarda görülebileceğinden yalnızca şişliğe bakarak kesin ayrım yapmak mümkün değildir. Özellikle ağrıya ateş veya yaygın kızarıklık eşlik ediyorsa enfeksiyon olasılığı da değerlendirilmelidir.

Perianal Apse Makatta Şişlik Yapar mı?

Evet. Perianal apse makatta ağrılı şişliğin önemli nedenlerinden biridir. Anal Kanaldaki bir bezin enfekte olması sonucunda dokuların içerisinde irin birikebilir. Bu durum genellikle hassas, sıcak ve ağrılı bir şişlik oluşturur. Ağrı zonklayıcı özellikte olabilir ve zaman içinde giderek artabilir.

Perianal apsede ağrı yalnızca dışkılama sırasında hissedilmez. Kişi otururken, yürürken veya dinlenirken de rahatsızlık yaşayabilir. Şişliğin çevresinde kızarıklık gelişebilir ve bazı kişilerde ateş, titreme veya halsizlik gibi enfeksiyon belirtileri ortaya çıkabilir.

Apsenin kendiliğinden boşalması durumunda irinli akıntı görülebilir ve basınç azaldığı için ağrı geçici olarak hafifleyebilir. Ancak bu durum sorunun tamamen ortadan kalktığını göstermez. Perianal apselerin tedavisinde çoğunlukla irin birikiminin boşaltılması gerekir.

Anal Fistülde Şişlik Görülür mü?

Anal fistülde makat çevresinde şişlik görülebilir. Anal fistül, anal kanal ile Anal Kanaldaki deri arasında oluşan anormal bir kanaldır ve çoğunlukla daha önce gelişmiş bir anal apsenin ardından ortaya çıkar.

Fistül bulunan kişilerde makat çevresinde tekrarlayan ağrı, kızarıklık ve şişlik oluşabilir. Deride küçük bir açıklıktan kötü kokulu veya irinli akıntı gelmesi dikkat çekici bulgulardan biridir. Akıntı bazen kanlı da olabilir. Akıntının başlamasıyla şişlik ve ağrı azalabilir, ardından kanal tekrar tıkandığında yakınmalar yeniden ortaya çıkabilir.

Bu nedenle belli aralıklarla şişip ardından akıntıyla küçülen bir bölge anal fistül açısından değerlendirilmelidir. Fistüller genellikle kendiliğinden tamamen iyileşmez ve tedavide fistülün yapısına göre cerrahi yöntemler planlanabilir.

Makatta Ağrılı Şişlik Neden Olur?

Makatta ağrılı şişlik görüldüğünde özellikle tromboze dış hemoroid ve perianal apse akla gelen nedenler arasındadır. Tromboze hemoroidde kan pıhtısına bağlı sert ve çok hassas bir kitle ortaya çıkabilir. Perianal apsede ise enfeksiyon ve irin birikmesi nedeniyle giderek artan, zonklayıcı ağrı ve şişlik gelişebilir.

İki durumun belirtileri birbirine benzeyebilse de eşlik eden bulgular farklı olabilir. Apsede kızarıklık, ateş veya irinli akıntı görülmesi enfeksiyon ihtimalini artırır. Tromboze hemoroidde ise aniden gelişen sert ve renk değişikliği gösteren bir şişlik daha dikkat çekici olabilir.

Ağrının şiddetli olması, sürekli artması veya ateşle birlikte görülmesi durumunda değerlendirmeyi ertelememek önemlidir. Şiddetli anal ağrı ile rektal kanamaya karın ağrısı, ishal veya ateş eşlik ediyorsa hızlı tıbbi değerlendirme önerilir.

Makatta Ağrısız Şişlik Neden Olur?

Makatta ele gelen her oluşum ağrıya neden olmaz. İç hemoroidlerin dışarı doğru sarkması ağrısız veya hafif rahatsızlık veren bir şişlik şeklinde fark edilebilir. Önceden tromboze olmuş bir dış hemoroid düzeldikten sonra kalan cilt katlantıları da makat çevresinde ağrısız doku çıkıntıları oluşturabilir.

Ağrının bulunmaması şişliğin kesin olarak önemsiz olduğu anlamına gelmez. Anal Kanaldaki farklı lezyonlar da başlangıçta ağrısız olabilir. Anal kanserde de makat içinde veya çevresinde küçük kitleler görülebilir; bununla birlikte böyle bir şişliğin bulunması tek başına kanser olduğu anlamına gelmez.

Özellikle yeni ortaya çıkan, büyüyen, sertleşen, kanayan veya haftalar içerisinde kaybolmayan bir şişliğin değerlendirilmesi doğru olur.

Makatta Şişlik ve Kanama Birlikte Görülür mü?

Makatta şişlik ve kanama bazı durumlarda birlikte görülebilir. Hemoroidler bunun sık nedenlerinden biridir. Dış hemoroidler makat çevresinde ele gelen şişlik ve hassasiyetle fark edilebilirken, hem iç hem de dış hemoroidlerde dışkılama sırasında kanama ortaya çıkabilir.

Anal fistülde de akıntının içerisinde kan bulunabilir. Bunun dışında makat bölgesindeki başka hastalıklarda da kanama ve kitle hissi birlikte ortaya çıkabilir. Bu nedenle kanamanın yalnızca hemoroide bağlı olduğu varsayılmamalıdır.

Kanamanın miktarı, rengi, ne kadar süredir devam ettiği ve bağırsak alışkanlığında değişiklik bulunup bulunmadığı önemlidir. Özellikle tekrarlayan kanama veya kalıcı şişlik varsa altta yatan nedenin belirlenmesi gerekir.

Makatta Şişlik Nasıl Değerlendirilir?

Makatta şişlik değerlendirmesinde öncelikle şişliğin ne zaman ortaya çıktığı, büyüyüp büyümediği, ağrı ve kanama yapıp yapmadığı ve daha önce benzer bir sorunun yaşanıp yaşanmadığı öğrenilir. Ateş, kabızlık, irinli akıntı ve dışkılama sırasında ağrı gibi ek belirtiler olası neden konusunda yol gösterir.

Muayene sırasında makat çevresinde şişlik, dış hemoroid, tromboz, cilt katlantıları, anal fissür ve enfeksiyon belirtileri değerlendirilebilir. İç hemoroid veya anal kanal içerisindeki farklı oluşumları değerlendirmek gerektiğinde parmakla rektal muayene ve anal kanalın görülmesini sağlayan ek incelemeler kullanılabilir.

Her kişide aynı incelemelerin yapılması gerekmez. Şişliğin görünümü, kişinin yaşı, kanama bulunması, belirtilerin süresi ve bağırsak alışkanlığındaki değişiklikler değerlendirme yöntemini belirlemede etkili olabilir.

Makatta Şişlik İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Makattaki şişlik birkaç gün içinde gerilemiyor, giderek büyüyor veya sürekli tekrarlıyorsa değerlendirme uygun olur. Şişliğin çok ağrılı hale gelmesi, kızarması veya beraberinde ateş ve irinli akıntı bulunması perianal apse gibi enfeksiyonları düşündürebilir.

Şişliğe sürekli veya tekrarlayan kanama, bağırsak alışkanlığında belirgin değişiklik ya da açıklanamayan başka yakınmalar eşlik ediyorsa yalnızca hemoroid varsayımıyla hareket edilmemelidir. Anal Kanaldaki bazı hastalıkların belirtileri birbirine benzediğinden kesin ayrım muayeneyle yapılır.

Ani başlayan çok şiddetli anal ağrı veya belirgin kanama varsa, özellikle ateş, karın ağrısı veya ishal gibi belirtiler de bulunuyorsa daha hızlı tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Makatta Şişlik Hakkında Sık Sorulan Sorular